woensdag 23 juli 2014

In 'de zone' zijn

Zomerse intermezzo: in onderstaande video vertelt James Hetfield, zanger en gitarist van Metallica en wellicht de reden dat ik een hele tijd geleden gitaar ben gaan spelen, bijzonder openhartig over hoe het is om gitaar te spelen en de worstelingen met de roem die daarbij komt. Mooi stukje op 9:27 is dat hij vertelt hoe het is om op het podium te spelen. Iets wat hij al 35 jaar doet en voor vele volle stadions. Je zou je kunnen voorstellen dat het saaie routine wordt. Maar hij beschrijft het als:
"Being on stage is a different hat, it's a different mindset, it's a different space. To me, time stops, there's no pain. When artists speak of 'the zone', that's what it is: 'the zone'. I can get it in that zone even now. I can forget you guys are here. Simply by playing, somehow the world goes away."
Eigenlijk is dat ook een mooie manier om naar flow te kijken als principe van Lean: hoe kun je zorgen dat mensen 'in the zone' kunnen werken? Dat ze vol in hun werk op kunnen gaan en niet gestoord worden door zaken die er op dat moment niet toe doen. Voor mezelf zijn dat de mooiste momenten, zowel op gitaar, als bij windsurfen als in het werk als bij mijn gezin: als je er even totaal in op kunt gaan en al helemaal als dat gebeurt samen met anderen. Heerlijk.



P.S. wegens vakantie verschijnen de komende drie weken even geen blogs

vrijdag 18 juli 2014

Doelstelling vs doelsituatie

Een kenmerk van Lean denken is dat het procesgericht is. Wat betekent dat? Onder andere dat je doelstellingen vertaald in doelsituaties. Een doel is iets meetbaars wat je wil bereiken. Een doelsituatie is een concrete nieuwe toestand van het proces wat je wil bereiken. Een paar voorbeelden:

Doelstelling = ligduur verkorten van 7 naar 6,5
Doelsituatie = bloeduitslagen voortaan voor de visite binnen per patient; elke patient krijgt binnen 24 uur na opname een ontslagdatum

Het lijkt wellicht ongeveer hetzelfde, maar het verschil is dat bij de doelstelling van ligduur nog niet duidelijk is wat in het proces moet veranderen.

Herdefiniering 7 vormen van verspilling

Lean identificeert zeven vormen van verspilling. In het Antonius hebben we onlangs deze opnieuw benoemd en gedefinieerd:
Versie St Antonius Ziekenhuis
  1. Procesverspilling
  2. Defect
  3. Wachten
  4. Beweging
  5. Overproductie
  6. Voorraad
  7. Transport
Dit is een vertaling uit het Engels, die meestal als volgt (Wikipedia) wordt benoemd:

  1. Over-processing
  2. Defects
  3. Waiting
  4. Motion
  5. Over-production
  6. Inventory
  7. Transport

'Over-processing' is moeilijk goed te vertalen. Bovendien heb ik dit jaar van Jeff Kaas geleerd dat het veelgebruikte begrip 'over-processing' geen goede vertaling is uit het Japans, aangezien 'under-processing' er ook onder valt (minder doen dan bedoeld is) en ook iets doen tegen hogere kosten dan nodig, bijvoorbeeld door iemand met een hoger salaris of door een onnodig duur apparaat. 'Processing waste' is dus beter en dat hebben we in het Antonius vertaald naar 'Procesverspilling'.


Historie


Hoe komt het dat het rijtje iets anders is dan tot nu toe?

vrijdag 4 juli 2014

Mijn proefschrift 'Optimising delays...' digitaal!

Mijn proefschrift over het optimaliseren van toegangstijden tot poliklinieken is digitaal beschikbaar! Je kunt het hier digitaal lezen en downloaden. Zie hieronder voor de voorpagina. Aangezien ik er wat vragen over gehad hebt: de tekening verwijst naar 'De mythe van beheersbaarheid' en is getekend voor een artikel over mijn promotieonderzoek in Medisch Contact uit 2006. Klik hier voor dat artikel.


Veel leesplezier!

zondag 22 juni 2014

Verdediging promotie

Bul uitreiking door Frits van Merode





12 juni heb ik succesvol mijn proefschrift verdedigd! De Corona stelde mooie uitdagende vragen, ik heb ervan genoten (na eerst een half uurtje zweten in de zweetkamer met mijn paranimfen Jacob Caron en Stan Janssen). Zie hieronder voor de uitgeschreven presentatie van mijn proefschrift waar ik de verdediging mee begon. Klik hier voor een eerdere blog met de stellingen.

Na de uitspraak 'Hora est' van de Pedel reikte Frits van Merode als eerste promotor de bul uit en gaf Bart Berden als tweede promotor de lofrede. De Corona bestond uit Prof. dr. Geraedts (pro-rector UM), Prof. dr. Van Merode (UM), Prof. dr. Berden (UvT), Prof. dr. Maarse (UM), Prof. dr. Bakker (AMC), Prof. dr. Evers (UM), Prof. dr. Groot (UM), Prof. dr. Hardjono (EUR), Prof. dr. Steijlen (UM), Prof. dr. Vos (UM), Dr. Groothuis (UM), Dr. Govers (UM), Prof. dr. ir. Ahuas (RUG) en Prof. dr. Benders (KU Leuven).

Voorafgaand aan de verdediging was er nog enige media aandacht. Klik bijvoorbeeld voor Medisch Contact hier en voor Skipr hier. En klik hier voor het radio interview op BNR ochtendspits door Tom van 't Hek.

Was een bijzondere beleving!

Samenvatting proefschrift



Geachte pro-rector, geachte leden van de Corona, beste collega's, lieve vrienden en familie. Dank voor uw aanwezigheid bij de verdediging van mijn proefschrift, waarvan de titel in het Nederlands luidt 'Optimalisatie van de toegangstijd tot poliklinieken'. Mijn onderzoek betreft een fenomeen waar vrijwel iedereen een hekel aan heeft: wachten. We wachten op de lift, we wachten in de rij aan de balie om geholpen te worden, we wachten  in de wachtkamer. Maar ik moet iets bekennen. Ik ben verslaafd geraakt aan wachten. Niet zozeer aan wachten, integendeel. Maar om te onderzoeken en experimenteren hoe wachten voorkomen kan worden. Mijn promotieonderzoek betreft een specifieke vorm van wachten waar  helaas vrijwel iedereen mee te maken krijgt: het wachten op een arts om je gezondheidsklachten te bespreken.

Waardoor ontstaat wachten? Waarom is het bijna vanzelfsprekend dat je moet wachten in de zorg en specifiek in de toegangstijd tot poliklinieken? Zijn er omgevingen waar ze daar oplossingen voor hebben gevonden en zijn die toepasbaar in de zorg?

zondag 8 juni 2014

Stellingen bij mijn proefschrift

Komende donderdag 12 juni verdedig ik mijn proefschrift in Maastricht (klik hier voor een eerdere blogpost daarover). Best spannend moet ik bekennen, maar ik heb er enorm veel zin in! Hieronder volgen de stellingen van mijn proefschrift. Welke spreken aan? Welke zijn verassend?

STELLINGEN
BEHORENDE BIJ HET PROEFSCHRIFT VAN M.B.V. ROUPPE VAN DER VOORT
OPTIMISING DELAYS IN ACCESS TO SPECIALIST OUTPATIENT CLINICS

1.        'Werken zonder wachtlijst' werkt. – DIT PROEFSCHRIFT
2.        De ‘push’ methodes waarmee in Nederlands poliklinieken vraag en aanbod afstemmen veroorzaken vermijdbaar langere toegangstijden. – DIT PROEFSCHRIFT
3.        Toepassing van de 'pull' methoden uit het Toyota Productie Systeem leidt tot kortere toegangstijden voor poliklinieken. – DIT PROEFSCHRIFT
4.        De vraag naar consulten laat zich beter voorspellen dan het aanbod ervan. – DIT PROEFSCHRIFT
5.        Sturen op het vermogen om te reageren levert ziekenhuizen meer op dan sturen op het vermogen om te plannen.
6.        Het scheiden van spoed en niet-spoed leidt in veel situaties tot onnodige vertraging en verspilling in ziekenhuizen.
7.        Er zijn meer overeenkomsten dan verschillen tussen ziekenhuizen en fabrieken ten aanzien van de oorzaken van verspilling in processen.
8.        De kracht van schaamte is nodig om de oorzaken van wachten in de zorg weg te nemen. 
9.        Een belangrijke les voor managers is dat teams leren door te experimenteren.
10.     We kunnen problemen niet oplossen met dezelfde manier van denken die we gebruikten toen we ze creëerden. – ALBERT EINSTEIN

11.     Je kan de zorg pas duurzaam veranderen als je ervan houdt zoals ze nu is.

zondag 25 mei 2014

Observaties en tips voor het Verbeterbord

In het St Antonius Ziekenhuis heeft Mirjam de Witte, student Zorgmanagement aan iBMG R'dam, vanuit de eenheid HR een gedetailleerd onderzoek uitgevoerd naar de besprekingen van de Verbeterborden op onze verpleegafdelingen met interessante conclusies. Klik hier voor een eerdere blog over de Verbeterborden (overigens met meer dan 10.000 pageviews de meestgelezen blogpost van mijn blog). Haar scriptie is eind juni klaar, maar ze heeft de belangrijkste bevindingen van haar observaties en interviews al gepresenteerd aan de afdelingen. Hieronder is m.b.v. een koppeling naar slideshare haar presentatie te zien.



Observaties en tips verbeterbord

Enkele van de bevindingen (zie slides voor alle bevindingen en meer details):

vrijdag 16 mei 2014

Leuke blog van huisarts Martine Schrage

Op Medisch Contact stond deze week onderstaande bijzonder leuke blog van Martine Schrage, huisarts. Klik hier voor de link naar de blog.

Let op haar conclusie 'Lean is leuk' en let op de ondertekening van de reactie onder de blog door Ulrich Schultz met 'LEAN huisarts'. Als ziekenhuizen wisselen we een tijdje uit in het netwerk lean in de zorg (Lidz) en daar was tot nu toe nog weinig aanvraag voor deelname vanuit huisartsen. Zijn onderstaande blog en reactie een teken dat meer huisartsen potentie in Lean zien en ermee willen experimenteren? Zou mooi zijn, zeker als op termijn ook huisartsen samen met ziekenhuizen zorgprocessen verbeteren en elkaars helpen het werk leuker te maken.

Grote schoonmaak - Martine Schrage

Publicatie12 mei 2014
Jaargang2014
AuteurMartine Schrage

Van opruimen krijg ik ontzettend goeie zin. U moet mijn badkamerkastjes maar eens komen bekijken na de witte tornado van vanochtend. Alles lekker geordend, een hoop zooi eruit gegooid en nu precies goed: niks te veel, niks te weinig. En alles grijpklaar.

Het laatste velletje
Daarom ben ik ook maar eens aan de praktijk begonnen. U kent dat wel: de steeds weerkerende frustratie over het misgrijpen: het laatste velletje van de rol onderzoeksbankpapier, het enige speculum in de la blijkt een virgospeculum en wie heeft het laatste flesje lidocaïne verbruikt zonder nieuwe te bestellen?! Om over de lege rol wc-papier nog maar te zwijgen.

Weg met die verspilling
Maar het medicijn is gevonden: met een aantal mede-enthousiastelingen onder de assistentes ben ik begonnen aan het lean aanpakken van het voorraadbeheer. Lean is in de mode. En niet omdat het ‘slank’ betekent. De lean aanpak is een methode om kritisch te kijken naar verspillingen, en die vervolgens zoveel mogelijk te elimineren. Verspillingen zijn niet alleen geld en weggooien van materialen die over de datum gegaan zijn, maar ook frustratie is een verspilling: zomaar energie vergooien, dat is toch zonde! Wachttijd is ook verspilling. Vooral voor de patiënt meestal. Re-work is verspilling: ergens aan beginnen, het niet af kunnen maken en er later opnieuw mee aan de slag moeten. Lean is van oorsprong een Japanse methode, die ontwikkeld is in de Toyota-fabrieken. Zou het daarom zo goed passen bij zen? Want daarmee ruim ik al jaren dagelijks de bubbeltjes in mijn hoofd op. 

zaterdag 10 mei 2014

Mijn proefschrift wint onderzoeksprijs kwaliteitsmanagement

Op 12 juni verdedig ik mijn proefschrift 'Optimising delays in access to specialist outpatient clinics' (Optimaliseren van toegangstijden tot poliklinieken) op de Universiteit van Maastricht (klik hier voor meer informatie). Vooruitlopend daarop heeft mijn proefschrift de onderzoeksprijs naar kwaliteitsmanagement gewonnen! De prijs wordt jaarlijks uitgereikt door het Nederlands Netwerk voor Kwaliteit (NNK). Zie hieronder voor het persbericht van het gehele 'Business Improvement event' waar de prijs uitgereikt wordt, en daaronder het programma van die bijeenkomst waar iedereen zich voor kan inschrijven.

Persbericht NNK

Business Improvement Event 2014 maakt raakvlakken wetenschap en praktijk kwaliteitsmanagement voelbaar 

Op 5 juni maakt het Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement (NNK) bekend wie de Business Improvement Manager 2014 wordt. In het KNVB-hotel in Zeist strijden die dag genomineerden Marco Bijl (Dorel Europe), Renze van Houten (Waterschap Aa en Maes) en Joyce Ostendorf (Careyn) om de titel. Een vakjury onder leiding van verandercoach Elize Hulscher heeft zich via site visits al een beeld gevormd van de kandidaten en hun business cases. Tijdens het Business Improvement Event 2014 leiden individuele presentaties en een zaaldiscussie tot de uiteindelijke winnaar.

De genomineerden voor de titel Business Improvement Manager 2014 gaan in parallelsessies met de aanwezigen in overleg over hun thema en aanpak. Marco Bijl van Dorel Europe brengt de transformatie van ‘werken met traditionele procedures en flows’ naar ‘het nieuwe organiseren met business proces owners’ in beeld. Renze van Houten van het Waterschap Aa en Maes laat zien hoe zijn organisatie er in slaagde binnen een jaar verschillende ISO-certificaten en een viersterrenonderscheiding van het INK te behalen. Joyce Ostendorf van Careyn belicht het kwaliteitsprogramma De Kern, dat op 30 Careyn-vestigingen is geïmplementeerd.

Tijdens het Business Improvement Event wordt ook de Onderzoeksprijs Kwaliteitsmanagement 2014 uitgereikt. Deze prijs gaat naar twee jonge onderzoekers die aantonen dat kwaliteitsmanagement een vakgebied is dat zich voortdurend ontwikkelt. De winnaars van de prijs zijn Marc Rouppe van der Voort voor zijn proefschrift ‘Optimising delays in specialist outpatient clinics’ en Erik van de Crommenacker voor zijn scriptie ‘Business Continuity Management conform ISO 22301’.

vrijdag 2 mei 2014

Praktijkvoorbeelden uit presentatie van Henk Veraart


Onlangs plaatste Henk Veraart een leuke blog op Arts en Auto met de sheets van een presentatie die hij en Marloes Hendriks hebben gebruikt. Klik hier voor de blog en hier voor een pdf versie van de sheets.

Mooie lijn in hun betoog is het belang om de werkvloer de ruimte te geven om te experimenteren en daarmee een humuslaag te laten ontstaan waarop grotere iniatieven kunnen groeien. Ze gebruikten daarbij o.a. onderstaand plaatje, die de essentie van leren mooi weergeeft.

Hoe kun je routines en een cultuur ontwikkelen waar mensen buiten hun comfortzone willen leren, nieuwe gezichtpunten opzoeken, experimenteren en doorzetten? In hun sheets geven ze een mooi overzicht van de leerpunten uit het Elisabeth - TweeSteden, die ik nog herken vanuit de periode dat ik er werkte, maar die hier weer een stap verder uitgewerkt zijn.