Interview: perspectief Achmea op Lean in de zorg

Hoe belangrijk beschouw je vertrouwen en samenwerking tussen zorgverzekeraars en zorginstellingen om de zorg wezenlijk te kunnen verbeteren? 

Als voorzitter van het netwerk Lean in de zorg (Lidz) ben ik er trots op dat we een krachtige samenwerking hebben ontwikkeld tussen zorgverzekeraar Achmea en inmiddels 32 zorginstellingen. We kijken in elkaars keuken (Achmea werkt zelf ook al jaren met de lean principes), Achmea stelt mensen en middelen beschikbaar en we wisselen regelmatig uit. Om samen te verbeteren is het goed om zo nu en dan elkaar te bevragen hoe je tegen lean en de samenwerking aankijkt. Daarom heb ik Norbert Hoogers geinterviewd. Hij is Directeur Operations van Achmea Divisie Zorg & Gezondheid en lid van de Raad van Toezicht van Lidz. Hieronder volgt een verslag van dat interview.

Waarom is lean belangrijk voor Achmea?

• Identiteit. Onze waarde komt uiteindelijk tot stand in relatie tussen individuele medewerkers van de Divisie Zorg & Gezondheid bij Achmea, klanten en zorgaanbieders. Medewerkers brengen de identiteit van Achmea naar de klanten en zorgaanbieders. Identiteit komt tot uiting in ons hoger doel, ons gewaagd doel, onze kernwaarden en kernkwaliteiten. Betrokkenheid van de individuele medewerkers is essentieel om deze identiteit te bouwen en te komen tot steeds betere dienstverlening. Lean vergroot de participatie, de zingeving en daarmee het eigendom van het resultaat en de betrokkenheid bij de klant. Daarmee versterkt lean de identiteit van Achmea. 
• Waardestroom denken. Dit begint eigenlijk nu pas, na vijf jaar, echt te ontstaan. Terugkijkend is onze aandacht eerst meer naar zingeving, eigenaarschap, klantbeleving en operationeel management gegaan.

Waarom is Lidz belangrijk voor Achmea?

1. Als je vanuit het geheel naar de zorg kijkt hebben zorginstellingen en zorgverzekeraars hetzelfde doel: patiënten optimale kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg bieden. 

Artikel: Toyota methode maakt ziekenhuizen beter bestand tegen budgetkortingen

In het Financieel Dagblad van afgelopen dinsdag stond een artikel over de toepassing van lean in de Nederlandse ziekenhuizen n.a.v. een interview met Marcel Visser, RvB St. Elisabeth Ziekenhuis en Roelof Konterman, Directie Achmea. Klik hier voor het artikel op de site van het FD of zie hieronder. De krant heeft het artikel wel erg sterk opgehangen aan de actualiteit van de bezuinigingen, maar het maakt me daarmee wel trots op de 'we-houden-de-eer-aan-onszelf' insteek die daaruit volgt.

Toyota-methode maakt ziekenhuizen beter bestand tegen budgetkortingen

FD Selections, dinsdag 11 januari 2011

Veel Nederlandse ziekenhuizen klagen dat de Haagse korting van ruim € 300 mln, die zij dit jaar opgelegd krijgen, onvermijdelijk leidt tot minder personeel en minder zorg. Maar dat geldt niet voor alle ziekenhuizen.

Jeroen Piersma, Amsterdam

Het Sint-Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg bijvoorbeeld verwacht de korting, die in dit geval € 6 mln bedraagt, uit het lopende kwaliteits- en efficiency-programma op te kunnen vangen. 'We zagen de korting vorig jaar al aankomen en kunnen die accommoderen met de bestaande programma's', zegt Marcel Visser, bestuurder van het Sint-Elisabeth.

De reden is dat het Sint-Elisabeth, een top-klinisch ziekenhuis, zich in 2007 bekeerde tot een managementfilosofie die is ontwikkeld door de Japanse autofabrikant Toyota, en die meestal vaart onder de naam Lean. De Lean-filosofie gaat uit van het verhogen van de waarde voor de klant, in dit geval dus de patiënt, door het systematisch elimineren van verspilling in het productieproces. Mits langdurig en consequent volgehouden, leidt deze benadering tot betere kwaliteit en lagere kosten.

Artikel: Wie zorgt er straks voor je ouders?

Vorige week verscheen het artikel 'Wie zorgt er straks voor je ouders?' in 'Medical Facts, met een boodschap in relatie tot lean. De auteurs omschrijven zichzelf als:

• Frits van Merode; betrokken bij onderwijs en research op het gebied van optimalisatie van zorgprocessen verbonden aan het Maastricht UMC+.
• Roelof Konterman; lean-ervaringsdeskundige bij de enige Lean zorgverzekeraar in Nederland en directievoorzitter van Achmea Zorg.

Klik hier voor het volledige artikel of lees verder aan de hand van een aantal quotes:

Meer vraag naar zorg en minder mensen om deze zorg te leveren. Een scenario dat beelden over wachtlijsten en premiestijgingen oproept. In 2030 zullen er ongeveer 140.000 mensen meer in de thuiszorg en in de verpleeg- en verzorgingshuizen ouderenzorg moeten werken om voor onze ouders te kunnen zorgen. Het Sociaal Cultureel Planbureau vraagt zich af of er voldoende aanbod van personeel zal zijn, zeker omdat de beroepsbevolking door de vergrijzing krimpt in hetzelfde tijdsgewricht. De vraag “Wie zorgt er straks voor jouw ouders?” lijkt gerechtvaardigd.

Wij vinden dat de processen in zorginstellingen zodanig ontworpen moeten worden dat de zorg niets meer kost dan betaald kan worden. En dat kan. Met de Lean-methodiek. [...]

Achmea over lean in de Volkskrant

Deze week stond in de Volkskrant een artikel van Achmea over lean in de zorg door Melanie Schultz van Haegen, Directeur Zorginkoop Achmea . Klik hier voor het hele artikel 'Bezuinig door betere kwaliteit te leveren'.

Enkele opvallende quote's uit het artikel:

"Mijn standpunt is dat alleen door de kwaliteit te verhogen de kosten kunnen worden verlaagd. Innovatie kan drastisch geld opleveren. Technologische innovatie, maar voor de korte termijn vooral procesinnovatie."

Dat past goed in het gedachtegoed van lean denken. Door verspilling te verwijderen worden processen betrouwbaarder en goedkoper. Lean denken richt zich inderdaad voor een belangrijk deel op procesinnovatie, met name vanuit de principes van flow, pull, gelijkmatig werkritme, visualisatie en standaard werken (klik hier voor de 14 principes van de Toyota Way).

Technologische innovatie kun je ontwikkelen als dienend aan procesinnovatie. Hoe kan de techniek de flow verbeteren, processen betrouwbaarder maken en verspilling verminderen?

"Lean leidt tot herinrichting van processen in de vorm van zorgpaden al naar gelang de behoefte van de klant. Patienten worden hierdoor sneller geholpen en er wordt tegelijkertijd bespaard op de kosten. De gemiddelde kosten dalen met 10 tot 25 procent."

Zorgpaden zijn een goede vorm om processen te verbeteren. De eerste zin lijkt echter te stellen dat het ontwikkelen van zorgpaden vanzelfsprekend de belangrijkste verbetering zal opleveren. Dat is maar de vraag. Er is ook veel (meer?) verbetering te behalen door de flows tussen afdelingen te verbeteren voor alle type zorgprocessen in één keer. Denk aan de toegangstijd tot de polikliniek, tot diagnostiek, tot de OK, van de SEH naar de klinieken etc. Bovendien is er ook veel te verbeteren door de uitvoer van de handelingen zelf te verbeteren en de omgeving waarin dat gebeurt (bijvoorbeeld door '5S werkplekorganisatie'), zo laten onderzoeken zien dat verpleegkundigen een derde van hun tijd aan het lopen zijn.

"Er leiden vele wegen naar Rome. Er is echter maar één weg die je ook echt aan de voet van het Colosseum brengt: CONTINU VERBETEREN. Meten en verbeteren moet dagelijks op de agenda staan, het moet een gewoonte worden."

Mooi dat Achmea continu verbeteren als dé weg benoemt. Dat is wezenlijk anders dan hoe we gewend zijn over verbeteren te denken en verfrissend dat een zorgverzekeraar dit breed verkondigt en erop investeert. Dat geeft vertrouwen dat ziekenhuizen en zorgverzekeraars gezamenlijk aan duurzame ontwikkeling van de zorg kunnen werken.