vrijdag 23 december 2011

Gastblog: lean, lief en goed werk


Dragen Lean denken en Menslievende zorg bij aan Goed Werk?
 Door Joris Hoogbergen, student en programmamaker Stichting Beroepseer

In het Sint Elisabeth Ziekenhuis wordt gewerkt met Lean denken en met Menslievende zorg en op diverse afdelingen intensief met beide benaderingen. In de masterscriptie Lean Thinking en Menslievende zorg: naar een efficiënter en moreler ziekenhuis? heb ik onderzoek gedaan naar Lean denken en Menslievende zorg en hun bijdrage aan Goed Werk.

In het Good Work Project staat Goed Werk van de professional centraal, waarbij Betrokkenheid (Engagement), Technisch Excellent Werk (Excellence) en Ethiek (Ethics) de kernwaarden zijn; het DNA van Goed Werk.

Het Sint Elisabeth Ziekenhuis werkt op onder andere de afdelingen neurologie en heelkunde/oncologie met zowel Lean denken als Menslievende zorg. Deze twee afdelingen stonden centraal in mijn onderzoek. Ik heb gesproken met managers, een neuroloog, verpleegkundigen en verplegend personeel over het werken met Lean denken en Menslievende zorg.


Lean denken behoeft voor de lezers van deze blog denk ik geen introductie. Menslievende zorg komt voort uit de presentietheorie van Andries Baart. In de presentietheorie staan waarden als trouw, aandacht en tijd voor de patiënt centraal. Het gaat bij Menslievende zorg vooral om hoe een professional zijn patiënt bejegent. Dit kan in hele kleine dingen zitten, zoals de patiënt goedemorgen wensen bij binnenkomst (dit is een voorbeeld dat een verpleegkundige uit het Sint Elisabeth Ziekenhuis aanhaalde in een interview over het werken met Menslievende zorg).

Lean en Menslievende zorg in relatie tot Goed Werk
In Menslievende zorg komen alle aspecten uit het DNA van Goed Werk naar voren, in Lean ontbreekt het ethische aspect van nature. Het gaat bij Lean immers vooral om de toegevoegde waarde voor de klant in werkprocessen. Daarom is Menslievende zorg een goede aanvulling op Lean Thinking. Aan de andere kant is Lean een aanvulling op Menslievende zorg omdat het zich richt op efficiëntie van werkprocessen. Dit is een aspect van Technisch Excellent Werk dat niet in Menslievende zorg zit.

Belangrijke factoren bij de implementatie van Lean denken en Menslievende zorg
De wisselwerking tussen het management en de professional speelt een belangrijke rol bij het succesvol implementeren van programma’s. In het Sint Elisabeth Ziekenhuis is dit met Lean denken voorspoedig verlopen. Het concept is ingebracht door twee medisch specialisten en vervolgens is het management er mee aan de slag gegaan. Deze methode, gecombineerd met dialoog met de professionals wat er veranderd kan worden in werkprocessen, heeft gezorgd voor acceptatie van Lean denken. Daarnaast hebben snelle resultaten, in de vorm van een snellere behandeling van patiënten, gezorgd voor meer acceptatie.

Menslievende zorg was een initiatief van het management en de raad van bestuur. Met een aandachttrekkende campagne is Menslievende zorg in het ziekenhuis geïntroduceerd. Dit heeft een aantal professionals tegen de borst gestuit. Dit zorgde ervoor dat de opstart van het programma Menslievende zorg een wat moeizame was.

Lessen voor andere organisaties
Lean denken en Menslievende zorg dragen bij aan Goed Werk. Het Sint Elisabeth Ziekenhuis is hier op de afdelingen heelkunde/oncologie en neurologie redelijk in geslaagd. Voor andere afdelingen binnen het Sint Elisabeth Ziekenhuis die met Lean denken en/of Menslievende zorg aan de slag gaan, biedt de scriptie aanknopingspunten. Hetzelfde geldt voor andere organisaties binnen of buiten de gezondheidszorg die met (één van) beide concepten werken of aan de slag gaan.

In deze paragraaf ga ik in op de lessen voor andere organisaties. Ten eerste is dialoog tussen management en professional en ruimte voor de professional om zijn eigen ervaringen in te brengen in het proces van belang. Ten tweede moeten organisaties zich realiseren dat de manier waarop een nieuw concept een organisatie binnenkomt erg belangrijk is. Lean denken en Menslievende zorg zijn op een andere manier geïntroduceerd in het Sint Elisabeth Ziekenhuis. Professionals die met de concepten moeten werken geven aan dat dit van invloed is op hoe zij tegen de concepten aankijken. Ten slotte is onderkenning van de specifieke kenmerken van een concept belangrijk. Menslievende zorg is een programma dat veel meer ingaat op de interactie van de professional met zijn patiënt, dit komt erg dichtbij zijn persoonlijke vak-uitoefening. Lean denken gaat over werkprocessen en is daarom wat gemakkelijker geaccepteerd. Dit laatste punt hangt samen met aandacht voor de beroepscodes van professionals. Hierin staat vermeld wat de kern is van het vak van de professional die in de organisatie rondlopen. De vraag stellen of een concept botst met deze codes voorkomt dat de uitvoerder in een belangenconflict komt tussen wat zijn organisatie van hem verlangt en zijn beroepscode.

Conclusie
De instituties in een organisatie spelen dus een belangrijke rol bij het bereiken van Goed Werk. De professional (arts, verpleegkundige, verplegend personeel) moet voldoende ruimte krijgen om na te denken over de doelen in zijn werk. Kan hij dat niet dan leidt dit tot gecompromitteerd werk in plaats van Goed Werk. In het Sint Elisabeth Ziekenhuis hebben professionals inspraak in de manier waarop Lean denken en Menslievende zorg toegepast worden. Dit is goed voor het draagvlak en uiteindelijk succes van de programma’s.

Voor uitgebreidere informatie over dit onderwerp, zie mijn masterscriptie. Deze is te vinden op de website van de Stichting Beroepseer via onderstaande link: http://www.beroepseer.nl/images/stories/documenten/lean_thinking_en_menslievende_zorg_door_joris_hoogbergen.pdf


Atelier bijeenkomst Lean en Beroepseer
Op maandag 6 februari organiseert Stichting Beroepseer in de avond een kosteloos atelier over:
Welke waarde voegt lean toe in de praktijk?
Daarover spreken: 

  • Marcel Boonen, hoofd zorgeenheid Orthopedie, St. Elisabeth Ziekenhuis
  • Marielle van Mersbergen, verpleegkundige Neurologie, St. Elisabeth Ziekenhuis
  • Christien Mak, disctrictshoofd Noord-Holland van Rijkswaterstaat
Klik hier voor meer informatie

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen