Impressie Verpleegkundig Symposium Lief en Lenig

Afgelopen dinsdag vond het geslaagde Verpleegkundig Symposium Lief en Lenig plaats, georganiseerd door de zorgeenheid Orthopedie van het Elisabeth. Ruim 100 verpleegkundigen deelden een gevarieerde dag met elkaar. Klik hier voor het programma en zie hieronder voor het speelse promotiefilmpje voor het symposium.


Op het podium interviewde dagvoorzitter Gerard Korthout twee patiënten over hun ervaringen, wat een mooie inkijk in hun beleving gaf. Zo gaf een patiënt aan dat hij elke keer als hij voor het eerst naar een ziekenhuis gaat hij een halve dag kwijt is om uit te zoeken of zijn hulphond welkom is, met als resultaat dat niemand het weet en hij zijn hond maar gewoon mee moet nemen. Lijkt toch best een basaal vraagstuk om als ziekenhuis beleid op te hebben. Beide patiënten gaven aan dat onduidelijkheid en onzekerheid belangrijke verbeterpunten zijn voor ziekenhuizen. Complimenten gaven ze vooral voor de betrokkenheid en inzet van artsen en verpleegkundigen.

Orthopedie gebruikt de term 'lenig' voor de toepassing van lean. Een mooie insteek. Lenig denken (reflecteren, verbeteringen zoeken) en lenig werken (flexibele processen zodat we patiënten kunnen bieden wat ze nodig hebben op het moment dat ze het nodig hebben).

Impressie van een dag lean in het Elisabeth

Onlangs hebben we het genoegen gehad dat Joyce Gielen, werkzaam in het St. Jans Gasthuis in Weert, een dag met diverse lean activiteiten heeft meegelopen. Ze heeft de volgende impressie van die dag geschreven (waar ik best een beetje trots op ben):

Impressie van een dag lean in het St. Elisabeth Ziekenhuis

Door Joyce Gielen

Voor mijn afstudeerscriptie doe ik een onderzoek op de afdeling cardiologie van het St. Jans Gasthuis in Weert. Het doel is om door middel van het Lean gedachtegoed de processen te verbeteren en zo meer tijd vrij te maken voor directe patiëntenzorg. Na het lezen van de belangrijkste literatuur over Lean Thinking en de toepassingen in de gezondheidszorg dacht ik wel een idee te hebben wat de grondbeginselen van Lean zijn.

Toch wilde ik graag met mijn eigen ogen zien hoe deze toepassingen in de gezondheidszorg eruit zien. Het St. Elisabeth Ziekenhuis heeft mij deze mogelijkheid gegeven en ik kan zeggen dat als je dan daadwerkelijk in een omgeving staat waar met Lean gewerkt wordt, je je toch wel bewust wordt van een aantal zaken.

Wat kan een ziekenhuis leren van een kartonfabriek?

Wat kan een ziekenhuis leren van een kartonfabriek? Veel, zo is de afgelopen weken gebleken. Vanuit de bril van de lean principes blijken zorgverleners verassend makkelijk in staat voorbeelden te vertalen naar hun eigen zorgomgeving (maar niet alles overigens). De eerste toepassingen staan al klaar!

Dit jaar zijn we in het Elisabeth begonnen met een 'Verbeterversnelling Acute Klinische Flow'. Ambitie is om met de lean principes de vertragingen voor patiënten die via de SEH op een klinisch bed terechtkomen te reduceren en tegelijkertijd op de SEH en de verpleegafdelingen een verbeterstructuur met dag en weekritme te introduceren (hierover in een latere blog meer). Onderdeel van deze aanpak is om vanuit leerdoelen naar andere sectoren te gaan ('Kaikaku' in goed Japans). Een leerdoel is:

Hoe kunnen we 'prestatie visualisatie' gebruiken om verbeteren onderdeel van het dagelijks werk maken?

Voor dit leerdoel zijn we naar SCA Packaging in Tilburg gegaan. In drie groepen zijn verpleegkundigen, artsen, teamleiders, hoofden, managers, raad van bestuur en lean coaches de wereld van golfkarton en 'octabins' ingestapt. Op de foto staat een van de groepen er helemaal klaar voor om de werkvloer op te gaan.

Om 6:30u zaten we al aan de koffie en om 7:00u maakten we hun dagelijkse dagstart mee, bij de prestatieborden die elk team heeft, zowel op de werkvloer als bij de verkoopafdeling, de planning etc. Zie foto voor zo'n prestatiebord ('performancebord') op de werkvloer.

Anders kijken

Kan ik je helpen?

Een tijd geleden was ik op vakantie in Myanmar (ook bekend als Birma, buurland van Thailand). Myanmar is een van de meest gesloten landen ter wereld, waar de westerse invloeden nog nauwelijks aanwezig zijn. Toen ik op de eerste dag in de hoofdstad Yangon rondliep werd ik regelmatig aangesproken. Als ik dan ergens zoekend aan het rondkijken was kwam een Myanmarese man en die vroeg in gebrekkig engels 'Can I help you?'. En daar bedankte ik meteen voor, 'no thank you'. Die wil vast geld van me. Als het niet beroven is, dan is het wel iets voor me doen en er meteen teveel geld voor willen of zo. Ik wil geen problemen. Na een paar dagen begon ik te twijfelen en liet ik het toch toe. Een man vroeg me te helpen en ik zei dat ik op zoek was naar een pagode. 'No problem, please follow me'. Hij nam ons mee, een paar blokken verder. Bij de pagode aangekomen bood hij aan om mee naar binnen te gaan en wat meer te vertellen. Na een kwartier had hij alles verteld wat hij wist en wenste hij ons een goede dag. Ik voelde me ongemakkelijk en dacht dat ik nu wel zou moeten betalen. Hij merkte dat en liet resoluut merken dat hij dit graag deed en wenste ons een mooi verblijf in zijn land. Ik schaamde me diep.

Hoe komt het dat we niet gewend zijn om door elkaar geholpen te worden?

Op welke wijze help ik anderen?

Een Principe van de Toyota Way is 'Respecteer je ketenpartners door ze uit te dagen en te helpen'. Onlangs hoorde ik een anecdote hoe Toyota dat in de praktijk brengt.

Gedragsverandering: waarom mensen vaak niet doen wat ze willen

Het toepassen van de lean principes gaat vaak gepaard met gedragsverandering. Stel bijvoorbeeld dat je je voorneemt om voortaan elke keer je handen te wassen volgens protocol; je spreekuur op tijd te beginnen; bij elke patiënt de tijd nemen om goed te begrijpen wat de achterliggende zorgvraag is en of die verandert tijdens het zorgproces.  Iedereen die bij dergelijke veranderingsprocessen betrokken is weet hoe moeilijk het kan zijn om de benodigde gedragsverandering consequent voor elkaar te krijgen. Bij jezelf en al helemaal bij anderen.

Wat opvalt is dat vaak de intentie tot gedragsverandering veel makkelijker te verkrijgen is dan de daadwerkelijke gedragsverandering. Mensen willen vaak wel, maar doen het vervolgens niet of vallen weer terug in oud gedrag. Dit lijkt onbetrouwbaar gedrag, of te verklaren uit de waan van de dag, of vergeetachtigheid, maar wellicht speelt er meer.

Onlangs verscheen een essay over dit fenomeen van psycholoog Roos Vonk: 'Een betere wereld vraagt om gedragsverandering'. Klik hier voor het volledige artikel (aanrader). Ze begint met een experiment:

Impressie Symposium netwerk lean in de zorg

Op 30 september vond het eerste symposium voor het netwerk van lean in de zorg plaats, gericht op programmanagers en trekkers van lean ontwikkelingen in zorginstellingen. De opkomst was fantastisch met 140 deelnemers  uit  27 zorginstellingen (22 ziekenhuizen en 5 care instellingen) en de uitwisseling bruiste van de energie. Zie eerdere blog met het programma e.d. en recente blog die een eerste impressie gaf a.d.h.v. de workshop 'Hoe breng ik mensen in beweging?'.

Bekijk hieronder het filmpje met een impressie van de gehele dag.
">

Hieronder staat een overzicht van de plenaire presentaties van de ochtend. Klik op een link om de presentatie te openen.

Brabants Dagblad: Ziekenhuis opereert zoals Toyota produceert

In het Brabants Dagblad van 15 oktober staat in de bijlage 'de Ondernemer' een artikel over hoe we in het Elisabeth de principes van Toyota toepassen. Hieronder volgt het complete artikel en een 'actiefoto' uit het artikel bij het verbeterbord van de verpleegafdeling van Neurochirurgie, of klik hier voor een scan van het originele artikel. Leuk om te lezen hoe een journalist, die vanuit de patiënt c.q. krantlezer denkt, verwoordt hoe we bezig zijn.

Ziekenhuis opereert zoals Toyota produceert 

De autofabriek Toyota is het grote voorbeeld van het Tilburgse St. Elisabeth Ziekenhuis. De wachttijden duikelen omlaag en een buisje bloed is geen drie dagen, maar nog maar drie uur onderweg. 

Ziekenhuizen staan -in ieder geval bij de buitenwacht- nu niet echt bekend om hun bedrijfsmatige aanpak. Efficiency, kostenbeheersing of een uitgekiend productieproces lijken voorbehouden aan andere sectoren. Het St. Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg logenstraft dit vooroordeel.

Grmpf

Hoe breng ik mensen in beweging?

Gisteren vond de Invitational 'Netwerk lean in de zorg' plaats. Met 140 deelnemers uit 22 ziekenhuis en 5 care organisaties (m.n. VV&T) was de opkomst overweldigend! Lean is een krachtige beweging in de zorg aan het worden. Binnenkort plaats ik de presentaties en meer informatie over de dag.

Wat ik er nu uitlicht was een vraag die mij bij is blijven hangen als leidende vraag om de lean principes echt werkend te kunnen krijgen:

Hoe breng ik mensen in beweging?

Ik nodig je uit deze vraag voor jezelf te beantwoorden door steekwoorden op een papier te zetten (een 'mindmap' werkt bij mij voor zoiets goed) en hieronder bij reacties je antwoorden te delen.

Tijdens een van de workshops hebben de deelnemers in groepjes over deze vraag gediscussieerd (zie foto) en hij bleek veel energie los te maken.

Een eerste antwoord op de vraag: door mensen een relevante vraag te stellen en met elkaar daarover in gesprek te brengen creëer je alvast een hoop energie. De antwoorden die vervolgens uit de groep kwamen zijn te groeperen onder: