Interview: "Arts moet voortouw nemen bij invoering Lean"

Onlangs verscheen een interview met Henk Veraart, oogarts in het St. Elisabeth - TweeSteden Ziekenhuis en bestuurder van netwerk Lean in de zorg, op www.procesverbeteren.nl met als conclusie dat artsen het voortouw moeten nemen bij de invoering van de principes van Lean. Hieronder staat de intro van dat interview, klik hier voor het hele interview met inzichten, voorbeelden en foto's van de toepassing van Lean.

Arts moet voortouw nemen bij invoering Lean

Door Dr Ir Jaap van Ede, hoofdredacteur procesverbeteren.nl, 07-04-2014

Procesverbeteren is teamwerk. In een ziekenhuis moeten artsen, verpleegkundigen en ondersteunende diensten daarom samenwerken, om de zorgoverall beter en efficiënter te maken. Lean stelt daarbij het verbeteren van de klantwaarde centraal. Verpleegkundigen omarmen dat principe vaak snel, want het betekent meer tijd voor de patiënten. Maar, als de artsen niet meedoen, dan blijft de toepassing van Lean steken bij verbeterborden op de afdelingen. Lokale optimalisatie is het gevolg, het proces als geheel verbetert niet.

‘De oplossing is dat juist de artsen de kar gaan trekken, via coachend leiderschap’, stelt Henk Veraart, oogarts in het St Elisabeth-TweeSteden ziekenhuis. ‘Artsen moeten procesmatig leren denken, maar dat is niet voldoende.

Afscheid

Elk hoofdstuk moet een keer afgesloten worden, hoe verknocht je er ook aan bent. Na ruim zeven jaar is het moment gekomen om mijn bijdrage aan de reis van het St. Elisabeth Ziekenhuis te eindigen en afscheid te nemen.

In 2006 ben ik begonnen als manager innovatie, een nieuwe functie. In algemene zin was de opdracht om mijn bedrijfskundige achtergrond, ervaring met patiëntenlogistiek, procesverbetering en veranderprocessen in de zorg in te brengen voor de ontwikkeling van het huis. Specifiek was de opdracht die Bart Berden vanuit de RvB mij gaf (en toen was nog geen spraken van lean!):

"Maak procesverbetering een normaal onderdeel van ieders dagelijks werk"

Zo'n opdracht kun je niet waarmaken door meer van hetzelfde te doen; er is iets nieuws voor nodig. Vandaar dat mijn functie met innovatie te maken heeft. De kern van innovatie is voor mij:

"Een verandering die leidt tot verbetering, gekenmerkt door een andere manier van denken"

Die andere manier van denken vonden we in het Elisabeth in de filosofie die Toyota ontwikkeld heeft en vertaald in het Toyota Productie Systeem en vooral bekend is geworden als lean. Peter Kabel, arts-microbioloog, Jacob Caron, orthopaedisch chirurg en Cees de Nie, neurochirurg waren de eersten die de lean principes en methoden zijn gaan toepassen. De successen waren aanleiding om er breed mee te gaan experimenteren.

Ondertussen wilde een groep enthousiastelingen zich er meer in verdiepen en vanuit een lange termijn perspectief van 15 jaar de vertaling van de principes naar ons ziekenhuis maken. De groep bestond uit Peter Kabel en Jacob Caron, Willem Wiegersma, zorggroepmanager, Ad van de Laar, manager facilitair bedrijf, Peter Nijssen, neuroloog en medisch manager en ik zelf. Later kwamen daar Henk Veraart, oogarts en Joachim Tilanus, psychiater bij, beiden na Jacob Caron opeenvolgend voorzitter van de Beleidscommissie en van de medische staf. We kwamen s'avonds bij iemand thuis en tijdens het avondeten filosofeerden we verder en verdiepten we onze kennis die we vervolgens in de organisatie inbrachten. Een bijzondere dynamiek.

Het V-team

De eerste jaren bestonden uit

Lean raakt geintegreerd in onze kernwaarden

Meestal voelen boekjes met gedragsregels als een verzameling open deuren die je niks zeggen. Toen ik echter het nieuwe boekje van het Elisabeth opsloeg wat iedereen deze week ontving was ik meteen op de eerste pagina verrast. Niet alleen staan er duidelijke kernwaarden in, inclusief lean, ze zijn bovendien logisch samenhangend: lean & lief, lean & kwaliteit, lean & veiligheid. En het mooie is, is dat ik noch collega's die de lean ontwikkeling ondersteunen bij het opstellen van de tekst betrokken zijn geweest. Traantje van trots op de kernwaarden van mijn huis.

Onze kernwaarden

Het St. Elisabeth Ziekenhuis wil het liefste ziekenhuis van Nederland zijn. Daarbij kijken wij als ziekenhuis hoe we de zorg aan patiënten zo kunnen organiseren (lean), dat de mens centraal staat in de zorg die wij verlenen (lief ). Want alleen met een lean aanpak kunnen we lief zijn voor de mensen. Patiënten krijgen oprechte aandacht van alle medewerkers in het ziekenhuis, van vrijwilliger tot specialist. Menslievende, professionele zorg kunnen we alleen bieden als iedere medewerker zich hiervoor verantwoordelijk voelt.

Het EZ heeft daarom drie kernwaarden die je kunnen helpen om aan de verwachtingen van patiënten te voldoen: klantgerichtheid, kwaliteitsgerichtheid en integriteit. Ook in de omgang met collega’s zijn deze waarden belangrijk.

Je bent klantgericht en lief als je écht contact hebt met de patiënt. Je bent benieuwd hoe het met de patiënt is en wat de aandoening voor hem of haar betekent. Je kijkt verder dan de ziekte en hebt ook aandacht voor de mens achter de patiënt. Daarnaast ga je vriendelijk om met collega’s, klanten, bezoekers en leveranciers.

Je bent kwaliteitsgericht en lean als je je eigen vak goed uitoefent, verbeteringen nastreeft en daarbij kritisch kijkt naar je eigen functioneren. Je staat open voor feedback en durft een ander ook feedback te geven op zijn of haar handelen. Je organiseert je werk efficiënt, want dat is van belang om kwalitatief goed werk te leveren.

Je bent integer als je verantwoordelijkheid neemt voor je eigen handelen. Je gaat zorgvuldig om met vertrouwelijke informatie, je meldt en bespreekt fouten en gaat zorgvuldig om met eigendommen en middelen van het EZ of de patiënt.

Alle medewerkers hebben een rol in kwaliteit en veiligheid. Verbeteren van veiligheid in de patiëntenzorg is een belangrijk speerpunt. Daarom verwachten we van medewerkers een actieve rol in het melden van incidenten en dat ze samen leren van fouten, om herhaling te voorkomen.