Creativiteit en leiderschap

Op TED staat een intrigerende film van Wayne McGregor: 'A choreographer's creative process in real time'. Wayne is een zeer ervaren choreograaf van ballet, theater en opera en hij is geobsedeerd door de kruising van denken en doen. In de film demonstreert hij live hoe zijn creatief proces werkt bij twee dansers. Ook als je niet bijzonder veel hebt met dans raad ik je aan de film te bekijken, vanwege de inzichten die het geeft in creativiteit en leiderschap.

Het is fascinerend te zien waar de balans zit tussen specifieke opdrachten die Wayne geeft aan de dansers en de ruimte die hij ze geeft om hun eigen weg te zoeken. Hij laat ze hem nadoen, maar zelf bepalen wat ze vasthouden en hoe ze daarop varieren. Hij geeft ze specifieke opdrachten, die bij mij eerst beklemmend overkomen (typisch Nederlandse eigenwijze allergie?), maar al snel wordt duidelijk dat de 'performance' van de dansers hierdoor op een veel hoger niveau komt te liggen. De dansers geven zich over aan zijn leiderschap, maar vinden hun eigen invulling. Een invulling die hij niet kan bedenken. Synergie.



Op 7:50 komt die balans mooi naar voren als hij de hand van de dansers pakt, hen positioneert en dan even loslaat om tegen het publiek te praten. Je ziet de dansers in volkomen afhankelijkheid naar hem kijken. Dat kun je ervaren als beklemmend, maar je kan het ook interpreteren als iemand in staat stellen om gezamenlijk iets te bereiken wat anders niet mogelijk was.

Vervolgens zegt Wayne:

Hoe stimuleer je creativiteit?

Wat maakt de een meer creatief dan de ander? Een insteek die mij aanspreekt: creatieve mensen zijn in staat twee gezichtspunten op de werkelijkheid een tijdlang voor mogelijk te houden. Is de wereld plat of rond? Ik weet het niet, dus ik houd beide voor mogelijk. Door meerdere gezichtspunten open te houden ontstaat meer ruimte voor nieuwe ideeën en nieuwe combinaties tussen ideeën. Creativiteit heeft veel te maken met een intuïtie waar de blinde vlekken zitten in onze huidige manier van denken. Zoals Einstein het ooit zei:

"Je kan een probleem niet oplossen met dezelfde manier van denken als waaruit het probleem is ontstaan"

De meeste mensen hebben moeite om met ambivalentie om te gaan en willen liever in een versie van de werkelijkheid geloven en de andere versie voor onwaar verklaren (denk aan wat gebeurde met de eerste mensen die suggereerden dat de aarde rond zou kunnen zijn). Deze neiging is goed om het bestaande in stand te houden, maar smoort creativiteit in de kiem.