twee favoriete quotes

Voor zomeroverpeinsingen (= Wordfeud tip) twee van mijn favoriete quotes. Een zomerse toost voor degene die het mooiste verband weet te leggen:

"Probeer nooit iets te veranderen als je er niet van houdt zoals het nu is" (onbekend) 

"Je kan een probleem niet oplossen met dezelfde manier van denken als waaruit het is ontstaan" (Albert Einstein)

Bonus voor verbeterideeen?

Is het wel of niet in lijn met de lean principes om een bonus te geven aan verbeterideeen? Ik vroeg me dat af na het lezen van onderstaand artikel van afgelopen december in Zorgvisie. Hierin wordt vermeld dat het Laurentius ziekenhuis werknemers een stimuleringsprijs biedt van in totaal 50.000,- die via een jury verdeeld wordt.

Voor argumenten:

• Duidelijk signaal dat je verbetervoorstellen waardeert
• Stimulans: misschien gaan mensen meer voorstellen bedenken als ze een directe beloning in het vooruitzicht hebben? 
• Mensen krijgen invloed waar geld aan besteed wordt om de zorg te verbeteren

Tegenargumenten, vanuit de lean principes geredeneerd:

• Het streven is dat mensen verbeteren als normaal onderdeel van ieders dagelijks werk gaan zien. Deze benadering stimuleert dat niet.
• Het idee is dat mensen direct in staat gesteld worden om problemen aan te pakken of met verbeter-ideeen aan de slag te gaan. Deze werkwijze met een jury betekent dat de doorlooptijd toeneemt en je afhankelijk bent van anderen voordat je aan de slag kan. Het zou zelfs als onbedoeld als signaal kunnen overkomen dat je niet zelf direct kan verbeteren.
• De systematiek om vanuit oorzaak analyse naar verbetermaatregelen te gaan wordt niet gevolgd, of in ieder geval niet gestimuleerd. Hoe weet je of goed klinkende ideeen wel de oorzaak van vraagstukken adresseren? 
• Stimuleer je het leerproces bij mensen voldoende als ze niet de verbetercyclus hoeven te doorlopen? 

Kan lean in eender welk ziekenhuis toegepast worden?

Vorige week werd de volgende vraag op deze weblog gesteld:

Beste, 

Ik ben een student aan de KU Leuven en schrijf momenteel een paper over lean thinking in de zorg voor professor Walter Sermeus (u misschien niet onbekend). Ik ben erg geïntereseerd in de manier waarop het St. Elisabeth ziekenhuis dit lean thinking benadert. Ik heb echter ook twee vragen; denkt u dat dit in principe in eender welk ziekenhuis zou kunnen "gebruikt" worden, welke factoren ziet u hier een belangrijke rol spelen? Ten tweede, komt er veel kritiek op deze benadering, en zo ja, waarop stoelt deze dan? Alvast hartelijk bedankt voor uw antwoord! 

Vriendelijke groeten Aafje

Mooie vragen. In deze blog wil ik de eerste vraag oppakken:

Kan lean in eender welk ziekenhuis toegepast worden?

Het antwoord is wat mij betreft: het kan altijd, maar ik zou het niet bij voorbaat aanraden.

Vraag verkennen
Voordat ik dat toelicht is het handig de vraag goed te bekijken. Allereerst, wat bedoelen we met lean?

Goed voornemen

Tenminste één groot probleem

Laatst kwam ik een inspirerende uitspraak tegen van Jamie Flinchbaugh:

"Iedereen zou aan tenminste één groot probleem moeten werken waarvan je geen flauw idee hebt hoe je die kan oplossen"

Waarom treft deze uitspraak mij? Ik denk omdat ik het goed kan verbinden aan een aantal uitgangspunten die mij aanspreken:

• Probeer je talenten maximaal te ontwikkelen en in te zetten voor iets waar je in gelooft
• Iedereen kan bijdragen aan verbeteren
• Iedereen is creatief (het verschilt alleen hoe creativiteit zich kan uiten)
• Om vooruit te komen moet je regelmatig uit je 'comfort zone' getrokken worden

Het grootste probleem waar ik momenteel aan werk is:

Probeer nooit iets te veranderen

Een van mijn favoriete uitspraken is:

"Probeer nooit iets te veranderen als je er niet van houdt zoals het nu is"

Wat motiveert je om iets te veranderen? Waar zit je drijfveer?

Als je uitspraken doet over het onderwerp dat je wilt veranderen (bijv. de wachttijd op een afdeling of de bereidheid elkaar te helpen), diskwalificeer je dan de huidige situatie? Spreek je over hoe het zou moeten zijn, zonder een diep begrip van waarom het is zoals het nu is?

Lean denken is gebaseerd op systeemdenken. Populair gezegd:

"Elk systeem is perfect ontworpen voor de resultaten die het krijgt"
(Paul Batalden)

Als de resultaten niet goed zijn, wat is daar dan de oorzaak van? Om resultaten te verbeteren is inzicht nodig waarom het systeem de huidige resultaten behaalt.
Daarom is principe 12 van Liker over The Toyota Way:

"Ga naar de bron om de situatie diepgaand te begrijpen (genchi genbutsu)"

Een veel gehanteerde strategie in verandermanagement is om mensen sterk ontevreden te maken met de huidige situatie. Om ze duidelijk te maken dat van alles slecht gaat en dat het allemaal anders moet. In het jargon heet dat 'to create a burning platform'. Dan moeten mensen er wel vanaf springen.

Wanneer is dat een wijze strategie? In ieder geval niet als je het systeem wil verbeteren op de wijze zoals Toyota dat doet. Wellicht is het wijs als het huidige systeem zo ziek is dat je een radicale omwenteling nodig hebt? Ik betwijfel het.

In elke organisatie die reeds langere tijd bestaat zitten waarden die het onder het oppervlak voor cohesie zorgen, voor continuïteit. In de termen van Teun Hardjono: die het intellectuele en het sociale vermogen voeden.

Een burning platform geeft weliswaar dynamiek om te veranderen, maar daarmee wordt het kind met het badwater weggegooid doordat je (impliciet) ook het goede diskwalificeert.

Een diep begrip van de huidige situatie maakt inzichtelijk waarom de huidige werkwijze niet goed aansluit bij de waarde die je met elkaar wilt creëren. Daarin zit de motivatie voor elke medewerker om dingen anders te doen.

Om de situatie diepgaand te begrijpen en aan te kunnen sluiten bij de belevingswereld van de betrokken actoren moet je ervan houden jezelf in het diepe te gooien van de praktijk. Te onderzoeken. Te begrijpen.

Welke drijfveer past daar bij? In ieder geval geen diskwalificatie van de huidige situatie. Daarmee doe je onrecht aan de betrokkenen en vertroebel je het zicht op het systeem.

"Als je niet houdt van hetgeen je probeert te veranderen, ga dan iets anders doen"