Inzichten uit de Japan Lean Study Tour

November vorig jaar heb ik eindelijk deelgenomen aan een studietour Lean in Japan. Het was al lang een wens van me, maar altijd waren er andere studiereizen e.d. die voor gingen en eigenlijk vond ik me er ook nog niet helemaal klaar voor. Maar in november was het dus toch zo ver. Het was een reis in het kader van Lidz maar de uitvoer was ditmaal samen met Lean Consultancy Group (LCG) die vaker reizen naar Japan organiseert, daar de juiste contacten heeft, een tolk die Lean begrijpt en gewoon goed zijn in de hele organisatie.

De groep bestond uit West Fries Gasthuis, Bernhoven, Alrijne, Lean@Verbeeten en ikzelf vanuit het St. Antonius Ziekenhuis. Aangevuld met twee mensen van LCG. Een mooie club met samen veel ervaring met Lean en continu verbeteren en een mooie mix van verschillende benaderingen.

De reis zelf was inclusief een bezoek aan een Toyota fabriek, :

• een Toyota fabriek, waarbij we het primaire proces konden observeren. Wat me daar het meest van bijbleef  was dat de teamleider regelmatig even meehielp als een medewerker even achter dreigde te lopen. Ook

Lidz jaarcongres 2015

Donderdag 15 oktober vond het 6e Lidz jaarcongres plaats. Het thema was dit jaar 'Welke rol neem jij?' en de locatie paste daar erg mooi bij: het Fulcotheather in IJsselsteijn. Ook de intermezzo's van Theater Veder met prikkelende bespiegelingen hielpen om een inspirerende dag te creëren. Ik weet niet of het door het thema kwam, maar dit jaar was het met 350 plaatsen in 10 dagen gevuld. Ongelooflijk.

Theatergroep Veder

Dagvoorzitter was Sander Rigter. Sander is anesthesist en werkt met mij samen als medisch manager Lean en Zorglogistiek om zorgprofessionals beter in staat te stellen samen de zorg te verbeteren in het St. Antonius. Sander droeg het voorzitterschap met nuchtere vleugjes humor die op mij de uitwerking hadden dat je je open, maar kritisch op de inhoud kan concentreren. Lean congressen willen nog wel eens net iets te veel 'sekte gevoel' oproepen, vooral bij degenen die er nog niet zo lang in verdiept hebben. Dat risico voorkwam Sander goed.

Jaarcongres Lidz: Welke rol neem jij?

15 oktober is het weer zover: het jaarcongres van Lidz! Inmiddels de 5e schat ik en tot nu toe elk jaar vol met 300 tot 350 deelnemers. De inschrijvingen zijn gisteren gestart, dus nog even afwachten of het weer zo snel vol raakt. Het congres wordt door de leden zelf georganiseerd en inhoudelijk ingevuld en bestaat dit jaar uit:

• Florien Zuiderwijk (Tergooi)
• Jannet Saarloos (St. Antonius Ziekenhuis)
• Marije Stoffer (Radboudumc)
• Tosca Klinkenberg (Zorggroep Almere)
• Miriam van Hattum (Coördinator Lidz)
• Milene du Burck (Bureau Lidz)
• Daphne la Haye (stagiair Lidz)

Het thema is: Welke rol neem jij? Een mooie insteek, die zowel past bij de groeiende aandacht voor leiderschapsontwikkeling ten behoeve van de verbetercultuur. En dat gaat zowel om leiderschap van leidinggevenden als leiderschap van professionals op verander- en ontwikkelprocessen. De locatie past mooi: Fulcotheater in IJsselstein. En doordat het zo dicht bij ons ziekenhuis is kunnen we de 'gemba's' (afdelingsbezoeken) in ons ziekenhuis organiseren. 

Hieronder volgt het programma, zie hier voor de pdf.. Deelname is alleen mogelijk voor Lidz leden (zie hier voor de lijst van leden en hier om je in te schrijven (inloggen vereist)). Maar voor iedereen met interesse voor lean in de zorg geeft het programma een aardige weergave van wat er momenteel leeft.

Congres Lidz - verslag

Afgelopen maandag 29 oktober vond het derde jaarcongres van Lidz plaats. Het was een groot succes! Ruim 300 inschrijvingen waardoor het een maand van tevoren al vol zat. De sfeer was goed en de dag vloog om. Het was goed in elkaar gezet door zes leden van Lidz en de dagvoorzitter, Ben Nijman van LUMC deed het voortreffelijk. Het programma was afwisselend met lean deskundigheid, patienten verhalen, workshops, posterpresentaties en een paneldiscussie. De leden bedankt voor een uitstekende organisatie en Achmea voor het aanbieden van de faciliteiten!

De inbreng van drie patienten verhalen werkte erg goed. Hoe patienten te betrekken in het continu verbeteren van processen is een mooi thema op zich dat hier goed uit de verf kwam. Eye opener voor mij was dat Marinka van den Bos in haar verhaal als patient niet alleen aangaf dat ze graag bereid was het ziekenhuis te helpen processen te verbeteren naar aanleiding van haar ervaringen, maar dat ze het als helend heeft ervaren. Kortom: het helpen verbeteren van zorgprocessen kan werken als onderdeel van het zorgproces op zich!

Uitreiking posterprijzen

Wat mij als voorzitter van het netwerk erg goed deed was de sfeer. Het was geen congres waar mensen zich als deelnemer op hebben ingeschreven, het was van de deelnemers zelf. Ik voelde een 'wij zijn Lidz sfeer', en dat was te merken in de uitiwsseling die ik overal zag tussen zorginstellingen en de openheid waarin mensen aangaven wat niet goed lukte met lean en waar ze graag hulp bij willen hebben. De posterwinnaar was dan ook terecht Cor de Kroon die bij de 'one-minute-elevator-pitch' zijn poster samenvatte als: 'Ik heb te maken met een ongelooflijke OK complexiteit, wie kan mij helpen?' en daar vervolgens ook een vruchtbare uitwisseling over op gang kreeg. Deze openheid, zoeken naar leermomenten en niet succesverhalen, en een gezonde kwinkslag, dat is de houding waarmee we door middel van Lidz veel kan betekenen voor elkaar.

Presentatie: Lean experiments in the Netherlands

Tijdens de Lean Healthcare Transformation Summit verzorgden Jacob Caron, orthopedisch chirurg in het St. Elisabeth Ziekenhuis, en ik zelf als manager innovatie in het St. Elisabeth Ziekenhuis en als voorzitter van het Netwerk Lean in de zorg (Lidz) een 'learning session: Lean experiments in the Netherlands'.

In de presentatie vertellen we hoe we in het Elisabeth met lean denken processen verbeteren, maar ook een verbetercultuur ontwikkelen en hoe we samen met Achmea dezelfde principes gebruikt hebben om het netwerk Lidz op te richten en hoe we dat inmiddels samen met een een grote groep zorginstellingen vorm te geven.

Ons verhaal gaat daarom zowel over de lean principes als de veranderkundige principes, en hoe die elkaar versterken. Daarbij gaan we ook in de relatie met menslievende zorg, wat de verankering met de diepere waarde weergeeft. De rode lijn is de vraag hoe je een duurzame beweging op gang brengt.

Klik hier om een video-opname van de presentatie te zien op het open deel van de website van Lidz.

Klik hier om de sheets te downloaden die we gebruikt hebben (je krijgt een foutmelding omdat het bestand te groot is voor Google om te laten zien, maar er staat een download link onder).

Een sheet licht ik eruit, zie hieronder. De vinkjes geven aan dat we waarnemen dat het duidelijk gebeurt. Het vinkje met een vraagteken betekent dat we er iets van zien,  maar nog niet zeker zijn van de diepgang. Wat denk jij?

Studiereis naar 'lean ziekenhuizen' in Amerika

Vorige week vond een enerverende studiereis plaats naar vier ziekenhuizen in de Verenigde Staten en Canada, plus nog veel meer. De reis is een initiatief van het netwerk Lidz (Lean in de zorg). Het is mogelijk gemaakt door Achmea Zorg en Gezondheid, die er veel tijd en middelen voor beschikbaar heeft gesteld en zelf ook deelnemer was.

De 40 deelnemers (op het einde van de week)

Een ding wat me opviel is dat de meestgevorderde ziekenhuizen in de VS verder zijn dan ons, maar dat de afstand snel kleiner wordt (en dan bedoel ik specifiek de vertaling van lean naar ziekenhuisomgeving, niet de algehele kwaliteit van zorg. In mijn beleving zijn de beste ziekenhuizen in de VS beter dan die bij ons, maar doen wij het gemiddeld een stuk beter. Hun variatie is veel groter en de basiszorg is mager). Wij kunnen veel leren van hen, maar zij kunnen ook veel leren van ons.

Verder viel op dat de 'lean beweging' verder blijft groeien, zowel in de VS als in Nederland en dat het volwassen begint te worden. Er wordt steeds minder naar het bedrijfsleven gekeken en steeds meer voortgebouwd op ervaringen en inzichten uit de zorg. Sterker nog, het bedrijfsleven kan inmiddels een hoop leren van de ontwikkelingen in de zorg. Alleen al het lange termijn denken die in de zorg vanzelfsprekend is zou misschien een financiële crisis bespaard hebben? Ook het niveau van open uitwisselen en leren van elkaar is veel sterker dan wat ik in het bedrijfsleven zie. Twee zeer sterke eigenschappen van de zorg.

In vijf zeer intensieve dagen zijn bezocht:

• Hotel-Dieu Grace, een Canadees ziekenhuis in Windsor
• University of Michigan Health System
• Twee ziekenhuizen van Henry Ford Health System rond Detroit
• Ford fabriek Rouge in Detroit (waar Toyota een klein eeuw geleden inspiratie opdeed)
• Lean Healthcare Transformation Summit 2012 in Minneapolis, met 500 deelnemers
• Medtronic fabriek in Minneapolis (fabrikant van zorgproducten, zoals pacemakers)

De groep bestond uit 40 deelnemers uit 8 ziekenhuizen die lid zijn van Lidz. De deelnemers waren 18 medisch specialisten, drie bestuurders, een aantal verpleegkundig hoofden en managers, een aantal lean programmamanagers en adviseurs, drie mensen van Achmea en twee adviseurs van De Verbeterpraktijk die verantwoordelijk waren voor het leerproces. De ziekenhuizen waren:

1. St. Radboud UMC
2. Kennemer Gasthuis
3. Zaans Medisch Centrum
4. VUmc
5. LUMC
6. Erasmsus MC
7. Maastro Clinic
8. St. Elisabeth Ziekenhuis

Het was een bijzonder krachtige groep met een mooie mix van disciplines en meer en minder ervaring met lean. Een arts die voor de reis nog relatief onbekend met lean was reflecteerde op de week met: 'Ik voel me nu verantwoordelijk hier iets in Nederland mee te doen'. Het leervermogen en de motivatie van de groep heeft  mijn vertrouwen in de potentiële innovatiekracht van de zorg weer een stuk verder vergroot.

Enkele hoogtepunten / praktische voorbeelden die we tegen zijn gekomen:

Interview: perspectief Achmea op Lean in de zorg

Hoe belangrijk beschouw je vertrouwen en samenwerking tussen zorgverzekeraars en zorginstellingen om de zorg wezenlijk te kunnen verbeteren? 

Als voorzitter van het netwerk Lean in de zorg (Lidz) ben ik er trots op dat we een krachtige samenwerking hebben ontwikkeld tussen zorgverzekeraar Achmea en inmiddels 32 zorginstellingen. We kijken in elkaars keuken (Achmea werkt zelf ook al jaren met de lean principes), Achmea stelt mensen en middelen beschikbaar en we wisselen regelmatig uit. Om samen te verbeteren is het goed om zo nu en dan elkaar te bevragen hoe je tegen lean en de samenwerking aankijkt. Daarom heb ik Norbert Hoogers geinterviewd. Hij is Directeur Operations van Achmea Divisie Zorg & Gezondheid en lid van de Raad van Toezicht van Lidz. Hieronder volgt een verslag van dat interview.

Waarom is lean belangrijk voor Achmea?

• Identiteit. Onze waarde komt uiteindelijk tot stand in relatie tussen individuele medewerkers van de Divisie Zorg & Gezondheid bij Achmea, klanten en zorgaanbieders. Medewerkers brengen de identiteit van Achmea naar de klanten en zorgaanbieders. Identiteit komt tot uiting in ons hoger doel, ons gewaagd doel, onze kernwaarden en kernkwaliteiten. Betrokkenheid van de individuele medewerkers is essentieel om deze identiteit te bouwen en te komen tot steeds betere dienstverlening. Lean vergroot de participatie, de zingeving en daarmee het eigendom van het resultaat en de betrokkenheid bij de klant. Daarmee versterkt lean de identiteit van Achmea. 
• Waardestroom denken. Dit begint eigenlijk nu pas, na vijf jaar, echt te ontstaan. Terugkijkend is onze aandacht eerst meer naar zingeving, eigenaarschap, klantbeleving en operationeel management gegaan.

Waarom is Lidz belangrijk voor Achmea?

1. Als je vanuit het geheel naar de zorg kijkt hebben zorginstellingen en zorgverzekeraars hetzelfde doel: patiënten optimale kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg bieden.