Artikel: Wie zorgt er straks voor je ouders?

Vorige week verscheen het artikel 'Wie zorgt er straks voor je ouders?' in 'Medical Facts, met een boodschap in relatie tot lean. De auteurs omschrijven zichzelf als:

• Frits van Merode; betrokken bij onderwijs en research op het gebied van optimalisatie van zorgprocessen verbonden aan het Maastricht UMC+.
• Roelof Konterman; lean-ervaringsdeskundige bij de enige Lean zorgverzekeraar in Nederland en directievoorzitter van Achmea Zorg.

Klik hier voor het volledige artikel of lees verder aan de hand van een aantal quotes:

Meer vraag naar zorg en minder mensen om deze zorg te leveren. Een scenario dat beelden over wachtlijsten en premiestijgingen oproept. In 2030 zullen er ongeveer 140.000 mensen meer in de thuiszorg en in de verpleeg- en verzorgingshuizen ouderenzorg moeten werken om voor onze ouders te kunnen zorgen. Het Sociaal Cultureel Planbureau vraagt zich af of er voldoende aanbod van personeel zal zijn, zeker omdat de beroepsbevolking door de vergrijzing krimpt in hetzelfde tijdsgewricht. De vraag “Wie zorgt er straks voor jouw ouders?” lijkt gerechtvaardigd.

Wij vinden dat de processen in zorginstellingen zodanig ontworpen moeten worden dat de zorg niets meer kost dan betaald kan worden. En dat kan. Met de Lean-methodiek. [...]

Waarde

Een van de mooiste vragen om te stellen aan een groep zorgverleners is hoe zij tegen de waarde van hun zorg aankijken. Vragen die ik daarbij gebruik zijn bijvoorbeeld:

Als jullie specialisme vandaag zou beslissen te stoppen met zorg verlenen, welke waarde valt dan weg?

Vervolgens concreter:

1. Welke zorgvraag stellen patienten?

2. Wat vinden patienten van belang tijdens het beantwoorden van hun zorgvraag?

De antwoorden op deze vragen zijn richtinggevend voor de verbeteringen aan hun zorgproces die ze gaan testen. Een belangrijk neveneffect is dat ze zich direct op hun intrinsieke motivatie aangesproken voelen waarom ze zorg verlenen.

Enkele voorbeelden van antwoorden die ik afgelopen week heb gekregen wat patienten van belang vinden. Meestal zijn de eerste antwoorden medisch of verpleegkundig gerelateerd:

Aankomende symposia en congressen

Omdat er de komende periode diverse congressen en symposia over lean zijn of waar lean een onderdeel op is heb ik hieronder een overzicht geplaatst. Je kan merken dat lean denken nog steeds hard blijft groeien in de belangstelling en toepassing. Er zit een bias in het overzicht omdat het grotendeels evenementen zijn die ik ken omdat er zelf een bijdrage aan lever. Als je andere evenementen weet over lean in de zorg in 2010 nodig ik je graag uit bij 'reacties' deze te beschrijven.

• Nationaal Jaarcongres Gezondheidszorg, 24 september
• Ik houd een plenaire presentatie over 'Innovatie in de zorg', met veel aandacht voor lean. Perspectief is vanuit bestuurders.
• Klik hier voor het programma
• Invitational Netwerk lean in de zorg, 30 september
• Zie vorige blog. Voor een door zorginstellingen, i.s.m. Achmea. Bijzonder.
• CSC (sterilisatie) jaarcongres, 27 november 
• Plenaire presentatie van mij over 'Lean denken en doen in de zorg'
• Jaarlijks 600+ deelnemers uit vrijwel alle ziekenhuizen. Zal in 2011 'sterilisatie Nederland' massaal met lean aan de slag gaan?
• Klik hier voor het programma
• Verpleegkundig Symposium Lean en Lief, 30 november
• Georganiseerd door super enthousiaste verpleegkundigen van Orthopedie uit het Elisabeth Ziekenhuis. Verpleegkundigen: komt in veelvoud!
• Klik hier voor het programma en hier voor een enthousiasmerend filmpje
• Graag verspreiden onder verpleegkundigen in je ziekenhuis
• Jaarcongres Patientenlogistiek, 2 december

Netwerk lean in de zorg

Het 'Netwerk lean in de zorg' is in wording! In samenwerking met Achmea zijn we een netwerk voor en door zorginstellingen aan het vormen. 30 september vindt hiervoor een invitational plaats. Het symposium is gericht op zorgorganisaties die actief met Lean aan de slag zijn of daar serieus over na denken. De uitgenodigde zorgorganisaties worden gestimuleerd om naast hun Lean initiatiefnemer/programmamanager ook betrokken medisch specialisten en interne Lean “experts” mee te nemen. Mocht je tot de doelgroep behoren, maar geen uitnodiging hebben ontvangen kun je dat hieronder bij 'reacties' aangeven.

Meer informatie over het symposium:

Artikel: toegangstijden tot de poli (!)

Onlangs is mijn eerste wetenschappelijke publicatie geplaatst! Samen met mijn twee promotoren Frits van Merode (UM) en Bart Berden (UvT) hebben we het artikel 'Making sense of delays in outpatient specialty care: a system perspective' weten te plaatsen in Health Policy. In goed Nederlands: 'Wat verklaart vertragingen in de toegang tot poliklinieken: een systeemperspectief'. Klik hier voor het volledige artikel.

De link met lean denken zit in het verbeteren van de flow van patienten op poliklinieken. Meer specifiek: het verschuiven van push (patienten moeten zich schikken in ons aanbod van spreekuren) naar pull (reageren op de actuele vraag van patienten). Dat is ook het onderwerp van mijn gehele promotieonderzoek: het 'reactief vermogen' van ziekenhuizen.

Met het concept 'Werken zonder wachtlijst (WZW)' hebben Stan Janssen en ik in onze vorig werk op het CBO (kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg) aardig veel poliklinieken weten te bereiken in meer dan de helft van de Nederlandse ziekenhuizen. Voor dit atikel is voor de eerste achttien poliklinieken onderzocht wat ze exact hebben gedaan en hoeveel de toegangstijd verkort is.

Dat is behoorlijk spectaculair: vier poli's hebben bereikt dat ze als gemiddelde voor alle specialisten zowel nieuwe als controle afspraken binnen een week kunnen aanbieden! De groep als geheel heeft meer dan 50% uit de gemiddelde toegang gehaald. Verder hebben we op de  gereflecteerd vanuit een systeemperspectief. De samenvatting van het artikel is:

Verlangen

Onlangs kwam ik de volgende prachtige uitspraak tegen:

“If you want to build a ship, don’t drum up the men to gather wood, divide the work and give orders. Instead, teach them to yearn for the vast and endless sea.”

      Antoine de Saint-Exupery

Een levensgroot risico als je lean (of welk diepgaand veranderproces dan ook) aangaat: je tijd vullen met projectplannen schrijven, tenders uitschrijven, teams formeren, presentaties voorbereiden,  trainen, metingen uitvoeren, etc. etc. En ondertussen de kern uit het oog verliezen.

Hoe ver ga je komen als de zorgverleners, de professionals niet verlangen naar hetgeen je met de lean principes kan bereiken?

Wat is 'the vast endless sea' voor jouw ziekenhuis of zorginstelling? Hoe verhoudt zich dat tot de toepassing van de lean principes?

Is het verlangen bij de professionals toegenomen sinds je met lean begonnen bent? Hoe uit zich dat?

Welke acties neem je deze week die eraan bijdragen om dat verlangen te vergroten?

Boek: Toyota Kata (3): De coaching kata

In het uitstekende boek 'Toyota Kata' worden twee kata's (krachtige routines in het dagelijks werk) beschreven:

1. Hoe Toyota continu verbetert
2. Hoe Toyota mensen leert continu te verbeteren

In twee eerdere blogs heb ik de introductie van het boek en de eerste kata over continu verbeteren beschreven. Deze blog gaat over het laatste deel: hoe Toyota ervoor zorgt dat iedereen in staat is om continu te verbeteren. En daarmee vallen opeens een paar puzzelstukjes in elkaar.

Bij Toyota heeft elke medewerker een persoonlijke mentor. De mentor helpt om te leren hoe processen verbeterd kunnen worden. Een mentor is iemand die al minstens zes jaar zelf de methodes om te verbeteren toepast en in staat is om anderen erop te coachen. Het is niet per se een leidinggevende, maar vaak wel. Sterker nog, bij Toyota wordt als de kerntaak van elke leidinggevende beschouwd:

"het vergroten van het probleemoplossend vermogen van mensen"

Ik heb dat even op me laten inwerken. Wat betekent het als een organisatie het als kerntaak van het management beschouwt om mensen in staat te stellen steeds beter problemen aan te pakken en processen te verbeteren?

Pijn

Artikel: HRM belangrijkste factor succes lean

Op de EUREMA conferentie enige tijd geleden in Groningen werd een voorlopige uitkomst gepresenteerd van een onderzoek naar 'Effects on performance of lean bundles' door Giorgia Dal Pont, Andrea Furlan en Andres Vinelli. In een nieuwsbrief van het Lean Operations Research Center (LO-RC) stond een samenvatting ervan. In het onderzoek zijn 250 bedrijven onderzocht op de effecten van lean methodes op de operationele prestaties van de bedrijven.

Ze hebben de lean methodes ingedeeld in drie bundels:

1. HRM bundel (teams, leiderschap etc.)
2. TQM bundel (zero defects, Total Production Maintenance (TPM) etc.)
3. JIT bundel (pull systemen, reductie omsteltijden (SMED) etc.)

Een eerste bevinding is dat de HRM bundel alleen positieve effecten heeft in combinatie met de JIT en/of TQM bundels. Een tweede bevinding is dat de JIT en TQM bundels elkaar versterken. 

Dan volgt een opvallende bevinding: 

"Our research fully confirms the central role of HRM as a prerequisite for lean implementation. HRM bundle represents the appropriate ground over which other lean practices can be effectively build. From a managerial point of view, the lesson is crystal clear: HRM practices should be introduced first within a lean production journey.

Niet lean, wel handig

Onlangs interviewde ik een zorgverlener over hoe haar team met verbeteren bezig is. Ze vertelde dat ze geconcludeerd hadden dat er onnodig veel voorraad was en dat ze de voorraad die op twee plekken stond hadden samengevoegd. Dit bleek echter niet goed te werken, er was meer gedoe ontstaan doordat ze vanaf de andere plekken meer moesten lopen. Daarom hebben ze besloten de verandering terug te draaien en weer op twee plekken met voorraad te werken. Dit vatte ze samen als:

"Dat is niet lean, maar wel handig"

Die moest ik even op me laten inwerken. Niet lean, wel handig. In een eerdere blog citeerde ik Nakane van Mitsubishi die stelt:

"KAIZEN betekent 'prettiger maken en profiteren'. Productiviteitsverbetering komt niet van harder werken of meer zweten, maar van het werk prettiger ('more enjoyable') en daardoor efficiënter maken."

Wat handig is, zou dus juist wel lean moeten zijn. Het lijkt erop dat ze dubbele voorraad per definitie als niet-lean beschouwd. Het laat zien hoe het reduceren van verspilling vaak met dilemma's gepaard gaat. Het is dan ook niet zo dat je zonder voorraad moet werken, maar hoe minder hoe beter. Nakane maakt echter duidelijk dat prettig werken belangrijker is dan minder voorraad. Ik hoop in een volgend interview met haar iets te kunnen citeren als:

'dat is lean, want het werkt handig'