Kan ik je helpen?

Een tijd geleden was ik op vakantie in Myanmar (ook bekend als Birma, buurland van Thailand). Myanmar is een van de meest gesloten landen ter wereld, waar de westerse invloeden nog nauwelijks aanwezig zijn. Toen ik op de eerste dag in de hoofdstad Yangon rondliep werd ik regelmatig aangesproken. Als ik dan ergens zoekend aan het rondkijken was kwam een Myanmarese man en die vroeg in gebrekkig engels 'Can I help you?'. En daar bedankte ik meteen voor, 'no thank you'. Die wil vast geld van me. Als het niet beroven is, dan is het wel iets voor me doen en er meteen teveel geld voor willen of zo. Ik wil geen problemen. Na een paar dagen begon ik te twijfelen en liet ik het toch toe. Een man vroeg me te helpen en ik zei dat ik op zoek was naar een pagode. 'No problem, please follow me'. Hij nam ons mee, een paar blokken verder. Bij de pagode aangekomen bood hij aan om mee naar binnen te gaan en wat meer te vertellen. Na een kwartier had hij alles verteld wat hij wist en wenste hij ons een goede dag. Ik voelde me ongemakkelijk en dacht dat ik nu wel zou moeten betalen. Hij merkte dat en liet resoluut merken dat hij dit graag deed en wenste ons een mooi verblijf in zijn land. Ik schaamde me diep.

Hoe komt het dat we niet gewend zijn om door elkaar geholpen te worden?

Op welke wijze help ik anderen?

Een Principe van de Toyota Way is 'Respecteer je ketenpartners door ze uit te dagen en te helpen'. Onlangs hoorde ik een anecdote hoe Toyota dat in de praktijk brengt.

Gedragsverandering: waarom mensen vaak niet doen wat ze willen

Het toepassen van de lean principes gaat vaak gepaard met gedragsverandering. Stel bijvoorbeeld dat je je voorneemt om voortaan elke keer je handen te wassen volgens protocol; je spreekuur op tijd te beginnen; bij elke patiënt de tijd nemen om goed te begrijpen wat de achterliggende zorgvraag is en of die verandert tijdens het zorgproces.  Iedereen die bij dergelijke veranderingsprocessen betrokken is weet hoe moeilijk het kan zijn om de benodigde gedragsverandering consequent voor elkaar te krijgen. Bij jezelf en al helemaal bij anderen.

Wat opvalt is dat vaak de intentie tot gedragsverandering veel makkelijker te verkrijgen is dan de daadwerkelijke gedragsverandering. Mensen willen vaak wel, maar doen het vervolgens niet of vallen weer terug in oud gedrag. Dit lijkt onbetrouwbaar gedrag, of te verklaren uit de waan van de dag, of vergeetachtigheid, maar wellicht speelt er meer.

Onlangs verscheen een essay over dit fenomeen van psycholoog Roos Vonk: 'Een betere wereld vraagt om gedragsverandering'. Klik hier voor het volledige artikel (aanrader). Ze begint met een experiment:

Impressie Symposium netwerk lean in de zorg

Op 30 september vond het eerste symposium voor het netwerk van lean in de zorg plaats, gericht op programmanagers en trekkers van lean ontwikkelingen in zorginstellingen. De opkomst was fantastisch met 140 deelnemers  uit  27 zorginstellingen (22 ziekenhuizen en 5 care instellingen) en de uitwisseling bruiste van de energie. Zie eerdere blog met het programma e.d. en recente blog die een eerste impressie gaf a.d.h.v. de workshop 'Hoe breng ik mensen in beweging?'.

Bekijk hieronder het filmpje met een impressie van de gehele dag.
">

Hieronder staat een overzicht van de plenaire presentaties van de ochtend. Klik op een link om de presentatie te openen.

Brabants Dagblad: Ziekenhuis opereert zoals Toyota produceert

In het Brabants Dagblad van 15 oktober staat in de bijlage 'de Ondernemer' een artikel over hoe we in het Elisabeth de principes van Toyota toepassen. Hieronder volgt het complete artikel en een 'actiefoto' uit het artikel bij het verbeterbord van de verpleegafdeling van Neurochirurgie, of klik hier voor een scan van het originele artikel. Leuk om te lezen hoe een journalist, die vanuit de patiënt c.q. krantlezer denkt, verwoordt hoe we bezig zijn.

Ziekenhuis opereert zoals Toyota produceert 

De autofabriek Toyota is het grote voorbeeld van het Tilburgse St. Elisabeth Ziekenhuis. De wachttijden duikelen omlaag en een buisje bloed is geen drie dagen, maar nog maar drie uur onderweg. 

Ziekenhuizen staan -in ieder geval bij de buitenwacht- nu niet echt bekend om hun bedrijfsmatige aanpak. Efficiency, kostenbeheersing of een uitgekiend productieproces lijken voorbehouden aan andere sectoren. Het St. Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg logenstraft dit vooroordeel.

Grmpf

Hoe breng ik mensen in beweging?

Gisteren vond de Invitational 'Netwerk lean in de zorg' plaats. Met 140 deelnemers uit 22 ziekenhuis en 5 care organisaties (m.n. VV&T) was de opkomst overweldigend! Lean is een krachtige beweging in de zorg aan het worden. Binnenkort plaats ik de presentaties en meer informatie over de dag.

Wat ik er nu uitlicht was een vraag die mij bij is blijven hangen als leidende vraag om de lean principes echt werkend te kunnen krijgen:

Hoe breng ik mensen in beweging?

Ik nodig je uit deze vraag voor jezelf te beantwoorden door steekwoorden op een papier te zetten (een 'mindmap' werkt bij mij voor zoiets goed) en hieronder bij reacties je antwoorden te delen.

Tijdens een van de workshops hebben de deelnemers in groepjes over deze vraag gediscussieerd (zie foto) en hij bleek veel energie los te maken.

Een eerste antwoord op de vraag: door mensen een relevante vraag te stellen en met elkaar daarover in gesprek te brengen creëer je alvast een hoop energie. De antwoorden die vervolgens uit de groep kwamen zijn te groeperen onder:

Artikel: Wie zorgt er straks voor je ouders?

Vorige week verscheen het artikel 'Wie zorgt er straks voor je ouders?' in 'Medical Facts, met een boodschap in relatie tot lean. De auteurs omschrijven zichzelf als:

• Frits van Merode; betrokken bij onderwijs en research op het gebied van optimalisatie van zorgprocessen verbonden aan het Maastricht UMC+.
• Roelof Konterman; lean-ervaringsdeskundige bij de enige Lean zorgverzekeraar in Nederland en directievoorzitter van Achmea Zorg.

Klik hier voor het volledige artikel of lees verder aan de hand van een aantal quotes:

Meer vraag naar zorg en minder mensen om deze zorg te leveren. Een scenario dat beelden over wachtlijsten en premiestijgingen oproept. In 2030 zullen er ongeveer 140.000 mensen meer in de thuiszorg en in de verpleeg- en verzorgingshuizen ouderenzorg moeten werken om voor onze ouders te kunnen zorgen. Het Sociaal Cultureel Planbureau vraagt zich af of er voldoende aanbod van personeel zal zijn, zeker omdat de beroepsbevolking door de vergrijzing krimpt in hetzelfde tijdsgewricht. De vraag “Wie zorgt er straks voor jouw ouders?” lijkt gerechtvaardigd.

Wij vinden dat de processen in zorginstellingen zodanig ontworpen moeten worden dat de zorg niets meer kost dan betaald kan worden. En dat kan. Met de Lean-methodiek. [...]

Waarde

Een van de mooiste vragen om te stellen aan een groep zorgverleners is hoe zij tegen de waarde van hun zorg aankijken. Vragen die ik daarbij gebruik zijn bijvoorbeeld:

Als jullie specialisme vandaag zou beslissen te stoppen met zorg verlenen, welke waarde valt dan weg?

Vervolgens concreter:

1. Welke zorgvraag stellen patienten?

2. Wat vinden patienten van belang tijdens het beantwoorden van hun zorgvraag?

De antwoorden op deze vragen zijn richtinggevend voor de verbeteringen aan hun zorgproces die ze gaan testen. Een belangrijk neveneffect is dat ze zich direct op hun intrinsieke motivatie aangesproken voelen waarom ze zorg verlenen.

Enkele voorbeelden van antwoorden die ik afgelopen week heb gekregen wat patienten van belang vinden. Meestal zijn de eerste antwoorden medisch of verpleegkundig gerelateerd:

Aankomende symposia en congressen

Omdat er de komende periode diverse congressen en symposia over lean zijn of waar lean een onderdeel op is heb ik hieronder een overzicht geplaatst. Je kan merken dat lean denken nog steeds hard blijft groeien in de belangstelling en toepassing. Er zit een bias in het overzicht omdat het grotendeels evenementen zijn die ik ken omdat er zelf een bijdrage aan lever. Als je andere evenementen weet over lean in de zorg in 2010 nodig ik je graag uit bij 'reacties' deze te beschrijven.

• Nationaal Jaarcongres Gezondheidszorg, 24 september
• Ik houd een plenaire presentatie over 'Innovatie in de zorg', met veel aandacht voor lean. Perspectief is vanuit bestuurders.
• Klik hier voor het programma
• Invitational Netwerk lean in de zorg, 30 september
• Zie vorige blog. Voor een door zorginstellingen, i.s.m. Achmea. Bijzonder.
• CSC (sterilisatie) jaarcongres, 27 november 
• Plenaire presentatie van mij over 'Lean denken en doen in de zorg'
• Jaarlijks 600+ deelnemers uit vrijwel alle ziekenhuizen. Zal in 2011 'sterilisatie Nederland' massaal met lean aan de slag gaan?
• Klik hier voor het programma
• Verpleegkundig Symposium Lean en Lief, 30 november
• Georganiseerd door super enthousiaste verpleegkundigen van Orthopedie uit het Elisabeth Ziekenhuis. Verpleegkundigen: komt in veelvoud!
• Klik hier voor het programma en hier voor een enthousiasmerend filmpje
• Graag verspreiden onder verpleegkundigen in je ziekenhuis
• Jaarcongres Patientenlogistiek, 2 december

Netwerk lean in de zorg

Het 'Netwerk lean in de zorg' is in wording! In samenwerking met Achmea zijn we een netwerk voor en door zorginstellingen aan het vormen. 30 september vindt hiervoor een invitational plaats. Het symposium is gericht op zorgorganisaties die actief met Lean aan de slag zijn of daar serieus over na denken. De uitgenodigde zorgorganisaties worden gestimuleerd om naast hun Lean initiatiefnemer/programmamanager ook betrokken medisch specialisten en interne Lean “experts” mee te nemen. Mocht je tot de doelgroep behoren, maar geen uitnodiging hebben ontvangen kun je dat hieronder bij 'reacties' aangeven.

Meer informatie over het symposium: